MONTAİGNE ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

1-denemeler'de gördügüm herşeyi montaigne'de degil kendimde buluyorum.

( PASCAL )

2-bir kitap buldum burada. montaigne'nin kitabı;yanıma almadım sanıyordum.aman ne hoş adam.ne zevk onunla beraber olmak.

( Mme de SEVİGNE )

3-Montaigne,katoliklerle tatlı tatlı alay eden adamdır.

( BAYLE )

4-montaigne,o hoş sohbet insan
bazen derin,bazen sudan
şüphe etmesini bilmiş
burnu bile kanamadan
kelli felli softalarla
alay etmiş sakınmadan

( VOLTAİRE )

5-eminim alışacaksınız montaigne'e.insanoglu ne düşündüyse onda var ve bukadar kudretli üslup zor bulunur.bir şey ögretmiyor,çünkü hiçbir şeyi kestirip atmıyor.dogmacılıgın tam tersi.magrur adam ama kim magrur degilki? alçak gönüllü görünenler büsbütün magrur degilller mi? her satırında ben;kendim diye konuşuyor;ama ben,kendim demeden hangi bilgiye varılabilir? haydi,bırakın allah aşkına hocam,filozofun,metafizikçinin bundan iyisi görülmemiş

( DEFFAND )

6-montaigne,o tanrı gibi bir adam 16.yy'lın karanlıkları içinde tek başına diri ve tertemiz bir ışık saçmış ve dehası ancak zamanımızda gerçek ve felsefi düşünce hurafelerin,gericiliklerin yerini alınca anlaşıldı.

( GRİMM )

7-montaigne'nin fikirleri yanlış ama güzel.

( MALEBRANCHE )

8-yazarların çogunda,yazan adamı görüyorum,montaigne'de ise düşünen adamı

( MONTESQUİEU )

9-çocukken babamın kitaplıgından bana denemeler çevirisinin perişan bir cildi kalmıştı.seneler sonra,kolejden çıkışımda bu cildi okudum ve öekileri arayıp buldum.bu kitapla ne büyük haz ve hayranlık saatleri geçirdigimi hatırlıyorum.bu kitabı,yaşadıgım başka bir hayatta yazmışım gibi geliyordu bana,o kadar candan bana,benim düşüncemi,benim hayat tecrübemi söylüyordu.

( EMERSON )

10-montaigne ammada fikir çalmış benden.

( BERANGER )

11-montaigne ölüyor.kitabını tabutunun üstüne koyuyorlar;cenazesinde yakını olarak din bilgini charron ve manevi kızı mademoissele de gournay var.resmen septik olarak Bayle ve Naude onlara katılıyor.sonra montaigne az çok baglanlar,bir an için ondan zevk almış olanlar,bir an için yanlızlık sıkıntısından kurtardıgı,şüphe ettirmek sayesinde düşündürdügü kimseler akraba ve komşu olarak madem de savigne,la fontaine;onun yaptıgını yapmaya özenip,onu taklit etmeyi şeref bilenler:La Bruyere,montasqiue,j.j rousseau;ortada tek başına Voltaire;daha az önemli kimseler,karmakarışık saint evramount,daha arkada çagdaşlarımız ve daha hepimiz.ne büyük bir cenaze alayı.bir insan Ben'i için bundan daha fazlası umulabilirmi? peki ama, ne yapıyorlar bu cenaze alayında? merasim icabı hüngür hüngür aglayan mademoiselle de gourney den başka herkes konuşuyor.merhumdan onun sevimli taraflarından,hayata bu kadar karışan felsefesinden bahsediyorlar.herkes kendi kendinden bahsediyor.onunla herkesin ortak oldugu taraflar ortaya konuyor.kimse ona olan borcunu unutmuyor;her düşünce onun bir yankısı gibi....korkarım bu aayda dua eden tek adam Pascal'dır.

( SAİNTE-BEUVE )

12-montaigne'i sevmek kendini sevmek,kendini herşeye tercih etmektir.montaigne'i sevmek yanlız gerçegi degil,dogruluk ve ödev duygusunuda yanlız kendinden yana çekmektir.montaigne'i sevmek,hayatımızda hazlara,aciz tabiatımızın kaldıramayacagı kadar yer vermektir.....

( BRUNETİERE )

13-Montaigne fransız rönesansını bitirip klasik çagı haber veriyor.

( LANSON )